Solvecoon

Punnett karesi nasıl okunur

Punnett karesi bir olasılık tablosudur. Her ebeveynin olası alelleri bir kenarda durur, her kutu eşit olasılıklı bir birleşimdir ve okuduğunuz oranlar döller için olasılıklardır.

Nasıl kurulur

  • Bir ebeveynin iki alelini üste, her sütuna bir tane yazın.
  • Diğer ebeveynin iki alelini yana, her satıra bir tane yazın.
  • Her kutuyu, satır ve sütun alelini birleştirerek doldurun.
  • Her kutuda baskın aleli önce yazın, yani aA değil Aa.

Genotip ve fenotip

Genotip alel çiftidir, örneğin Aa. Fenotip ise ondan doğan görünür özelliktir. Baskın alel çekinik aleli maskeler, bu yüzden AA ile Aa aynı görünür; 1:2:1 genotip oranının 3:1 fenotip oranı olarak belirmesinin nedeni de budur.

Her döl bağımsızdır

Kare olasılık verir, garantili bir dağılım değil. 4'te 1 şans, her çocuğun bağımsız olarak o şansa sahip olduğu anlamına gelir. Etkilenmemiş üç çocuk, dördüncüsünü daha olası etkilenmiş yapmaz.

Çözümlü örnekler

Örnek 1

Soru

Heterozigot iki ebeveynin (Aa x Aa) bir çocuğu oluyor. Genotip ve fenotip oranları nedir?

Cevap

Genotipler 1 AA : 2 Aa : 1 aa; fenotipler 3 baskın : 1 çekinik

Adımlar

  1. 1A ve a'yı üste, A ve a'yı yana koyun.
  2. 2Dört kutu AA, Aa, Aa ve aa verir.
  3. 3Genotip oranı: 1 AA'ya 2 Aa'ya 1 aa.
  4. 4Hem AA hem Aa baskın özelliği gösterir, yani üç kutu baskın görünür.
  5. 5Çekinik özelliği yalnızca aa gösterir; bu 3:1 fenotip oranı, yani çekinik özellik için %25 olasılık demektir.

Örnek 2

Soru

Heterozigot bir ebeveyn homozigot çekinik biriyle çaprazlanıyor (Aa x aa). Döllerin ne kadarı çekinik özelliği gösterir?

Cevap

Yarısı, %50

Adımlar

  1. 1Üst kenar: heterozigot ebeveynden A ve a.
  2. 2Yan kenar: homozigot çekinik ebeveynden a ve a.
  3. 3Dört kutu Aa, aa, Aa, aa'dır.
  4. 4Dörtte ikisi aa, yani %50 çekinik özelliği gösterir.
  5. 5Bu bir kontrol çaprazlamasıdır: yarı yarıya ayrılma, baskın görünen ebeveynin heterozigot olduğunu ortaya koyar.

Baskın ebeveyn AA olsaydı hiçbir döl çekinik özelliği göstermezdi. Kontrol çaprazlaması tam da bunun içindir.

Örnek 3

Soru

Taşıyıcı bir anne (X^H X^h) ile etkilenmemiş bir babanın (X^H Y) çocukları oluyor. Erkek çocukların ne kadarı etkilenir?

Cevap

Erkeklerin yarısı, yani tüm çocukların dörtte biri

Adımlar

  1. 1Annenin gametleri: X^H ve X^h. Babanın gametleri: X^H ve Y.
  2. 2Dört kutu X^H X^H, X^H Y, X^H X^h ve X^h Y'dir.
  3. 3Kızlar X^H X^H ve X^H X^h: etkilenmemiş, biri taşıyıcı.
  4. 4Erkekler X^H Y ve X^h Y: biri etkilenmemiş, biri etkilenmiş.
  5. 5Yani erkeklerin yarısı ve tüm çocukların dörtte biri etkilenir.

Sık yapılan hatalar

Fenotip sorulmuşken genotip oranını vermek.

1:2:1 genotiptir; 3:1 fenotiptir. Yanıtlamadan önce neyin sorulduğunu okuyun.

Bir ebeveynin iki alelini aynı kenara koymak.

Her kenara bir ebeveyn. İki ebeveyni tek eksene koymak anlamsız kutular üretir.

3:1 oranının dört çocuktan üçünün baskın olacağını garanti ettiğini sanmak.

Bu, her çocuk için ayrı ayrı bir olasılıktır; doldurulacak bir kota değil.

Eşeye bağlı bir çaprazlamayı sıradan bir çaprazlama gibi ele almak.

X ve Y'yi açıkça izleyin. Erkeklerde tek bir X vardır, bu yüzden tek bir çekinik alel kendini gösterir.

Alıştırma yap

Önce kendin çöz, sonra cevabı aç. Yarısında mı takıldın? Soruyu seç ve eksik adımı Solvecoon'a sor.

  • 1. Bb x bb. Döllerin yüzde kaçı çekinik özelliği gösterir?

    Cevabı göster

    %50. Dört kutudan ikisi bb'dir.

  • 2. Kahverengi gözlü iki ebeveynin mavi gözlü bir çocuğu oluyor; mavi çekinik. Ebeveynlerin genotipleri nedir?

    Cevabı göster

    İkisi de heterozigot, Bb. Her biri birer çekinik alel aktarmış olmalı.

  • 3. AA x aa. Döllerin genotipleri nedir?

    Cevabı göster

    Dört kutu da Aa'dır, yani bütün döller heterozigottur ve baskın özelliği gösterir.

İnsanların sorduğu şeyler

Büyük ve küçük harfler ne anlama gelir?
Büyük harf baskın, küçük harf çekinik aleldir; eşleşme açık kalsın diye ikisi de aynı harfi kullanır.
İki özellikli çaprazlamayı nasıl yaparım?
Her ebeveynin dört olası gamet birleşimiyle dörde dörtlük bir kare kullanın; bu, dihibrit çaprazlamanın klasik 9:3:3:1 fenotip oranını verir.
Taşıyıcı kimdir?
Çekinik bir hastalık bakımından heterozigot olan kişidir. Hastalığı göstermez ama aleli aktarabilir.
Eşeye bağlı hastalıklar neden erkeklerde daha sık görülür?
Erkeklerde tek bir X kromozomu vardır, bu yüzden onun üzerindeki tek bir çekinik alel kendini gösterir; maskeleyecek ikinci bir kopya yoktur.
Solvecoon'un rakun maskotu

Şu anda önünde bir tane mi var?

Sayfadaki soruyu seç ya da Cmd/Ctrl + Shift + S ile yakala; Solvecoon seninle birlikte adım adım gitsin.

Chrome'a ekle →

Ücretsiz dene — günde 5 çözüm. Kart gerekmez.